PHÒNG TRÁNH VÀ SƠ CỨU NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM DỊP TẾT

(22/01/2020)
Tết Nguyên Đán đang tới rất gần, vấn đề an toàn thực phẩm trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Dịp Tết, các gia đình thường có thói quen lưu giữ thực phẩm chế biến sẵn hoặc lưu trữ rất nhiều thức ăn. Tuy nhiên, khi thực phẩm không được bảo quản đúng cách sẽ dễ bị nhiễm khuẩn, nhiễm độc tố hoặc bị biến chất. Nếu ăn những thực phẩm này, cơ thể sẽ rất dễ bị ngộ độc. Vì thế, mọi người cần cẩn thận trong việc ăn uống và trang bị những kiến thức phòng tránh và xử lí khi bị ngộ độc.
Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm:
  • Do ăn phải thực phẩm có chứa vi sinh vật (bao gồm vi khuẩn và độc tố của vi khuẩn, vi rút, ký sinh trùng, nấm mốc, nấm men)
  • Do ăn phải thực phẩm bị ôi thiu, biến chất
  • Do ăn phải thực phẩm nhiễm các chất hóa học, kim loại nặng, dư lượng hóa chất bảo vệ thực vật, thuốc thú y, phụ gia thực phẩm, phẩm màu công nghiệp, chất phóng xạ, rượu có methanol…
  • Do ăn phải thực phẩm có chứa sẵn chất độc (cá nóc, cóc, mật cá trắm, nấm độc, rau quả độc, khoai tây mọc mầm…)
Triệu chứng khi bị ngộ độc thực phẩm:
  • Đau bụng quằn quại, nôn, tiêu chảy
  • Khát nước, khô môi, sốt, vã mồ hôi
Nếu bệnh nặng hơn sẽ có các triệu chứng sau
  • Rối loạn thần kinh: Đặc biệt là nhìn mờ, nhìn đôi, nói khó, giọng nói ngọng, tê liệt cơ, co giật, đau đầu, chóng mặt
  • Rối loạn tim mạch: Tụt huyết áp, loạn nhịp tim, khó thở
  • Có lẫn máu hoặc chất nhầy trong phân, tiểu ít, đau ở các vị trí khác ngoài bụng (như đau ngực, cổ, hàm, họng).
Cách sơ cứu khi bị ngộ độc thực phẩm
  • Gây nôn để hạn chế độc tố từ thức ăn ngấm vào cơ thể. Cần đặt người bệnh nằm nghiêng, phần đầu kê hơi cao để chất thải khi nôn ra không bị trào ngược vào phổi.
  • Không nên gây nôn đối với người bị hôn mê hoặc trẻ nhỏ vì dễ gây sặc, ngạt thở.
  • Cho người bệnh uống thật nhiều nước (nước lọc, dung dịch oresol), không nên dùng thuốc cầm tiêu chảy vì làm chậm việc đào thải các độc tố ra khỏi cơ thể.
  • Nếu người bệnh ngưng tim, ngưng thở cần cấp cứu tức thời bằng cách hà hơi thổi ngạt và ấn tim. Sau đó, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến bệnh viện để được theo dõi
  • Giữ lại mẫu thực phẩm nghi ngờ để giúp cho việc xác định nguyên nhân gây ra ngộ độc
  • Trường hợp có nhiều người cùng bị ngộ độc thực phẩm cần thông báo đến cơ sở y tế gần nhất để các cơ sở y tế có thể kịp thời chuẩn bị, hỗ trợ những người bệnh bị ngộ độc thực phẩm xảy ra hàng loạt.
Phòng ngừa ngộ độc thực phẩm dịp Tết
  • Lựa chọn mua thực phẩm an toàn ở cở sở có uy tín, đáng tin cậy, có địa chỉ rõ ràng, được phép sản xuất kinh doanh thực phẩm. Nên mua số lương thực phẩm dự trữ vừa phải, không nên mua dự trữ quá nhiều bởi bảo quản không đúng cách sẽ dễ bị hư hỏng, biến chất.
  • Nấu chín thức ăn, đun sôi nước trước khi sử dụng, các loại rau quả phải rửa kỹ nhiều lần dưới vòi nước chảy
  • Không ăn sống đối với các loại thịt, hải sản, rau xanh tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm, nhiễm khuẩn hoặc ký sinh trùng, giun sán
  • Bảo quản thực phẩm kỹ lưỡng, không để thức ăn sống đặt lẫn với thức ăn chín, không dùng chung dụng cụ (dao, thớt, đồ chứa đựng…) cho thức ăn sống và chín
  • Rửa tay trước khi tiếp xúc với thực phẩm, trong quá trình chế biến và sau khi chế biến món ăn để ngăn ngừa sự xâm nhập của vi khuẩn qua đường ăn uống.
  • Ăn uống ở những nơi đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, tránh những quán ăn bụi bẩn, ẩm thấp…
Thông thường, ngộ độc thực phẩm triệu chứng cấp tính sẽ xuất hiện chỉ sau vài phút, vài giờ hoặc trong vòng 1 - 2 ngày sau khi nhiễm độc từ thức ăn. Ngộ độc thực phẩm dạng nặng có thể dẫn đến tử vong, nhẹ cũng gây mệt mỏi, suy kiệt cả về thể chất và tinh thần. Do vậy, mỗi người cần tự trang bị kiến thức cần thiết để xử lý khi bản thân hoặc người nhà bị ngộ độc thực phẩm.
(Theo BS.CKII Nguyễn Văn Xứng, trưởng khoa Nội tiêu hóa, bệnh viện Đà Nẵng)